Kootje van Alten (1949-1953): Een herinnering aan de watersnoodramp op Othenean Alten

Op woensdagmiddag 4 februari 1953 staat een grote menigte op de begraafplaats van Zaamslag. Burgemeester Trimpe spreekt zijn diepe medeleven uit, dominee Jansma sluit de plechtigheid. De PZC noemt het een dag later ‘een tragische plechtigheid’. De begrafenis was van de 3-jarige Kootje van Alten, slachtoffer van de watersnoodramp van 1953.

11 slachtoffers vergde de Watersnoodramp in Zeeuws Vlaanderen, van wie 1 op Zaamslag: Jacobus Jan van Alten (1949-1953), oftewel Kootje. Vergeleken met de andere Zeeuwse eilanden was dat weinig. De net afgesloten zeearm De Braakman was hoogstwaarschijnlijk de redding voor een grotere ramp. Maar de afgesloten zeearm kon niet Kootje van Alten redden. Hij woont in 1953 met zijn ouders en broers in een dijkhuisje op Othene. Als je naar de kaart kijkt in het boek ‘de ramp’ waarop de dijkdoorbraken staan afgebeeld, zie je meteen dat dat een kwetsbare plek is. Bij de dijk van Terneuzen, waar nu de Nieuwbouwwijk Othene staat, is een grote rode pijl getekend. Volgens een rapport van Rijkswaterstaat breekt hier op 1 februari 1953 tussen 3:30 en 4:00 de dijk door. Het water slaat de binnenkant van de zeedijk kapot en de Nieuw Othenepolder loopt onder. Het water slaat vervolgens een stroomgat van 40 meter bij het sluisje. Via dit gat stroomt het water direct de Otheense Kreek in en probeert het een weg te vinden naar de Grote Polder van Zaamslag.
 

De bevolking is rond die tijd al in rep en roer en weet dat het water komt. Volgens het boek ‘de ramp’ luiden om 2 uur ‘s nachts de noodklokken in onder andere gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen. Ook op Zaamslag worden mensen hierdoor uit hun slaap gewekt. Een hoop van hen begeven zich naar de plek waar de dijk is doorgebroken, waar ze met man en macht een ringdijk rondom het gat leggen met behulp van kleizakken. Iets waardoor ze de stroom uiteindelijk weten te stoppen. Een opmerkelijk indrukwekkende actie die ervoor zorgt dat het water niet nog verder de polder instroomt. Maar Noten, oftewel Othene, dan nog een kleine buurtgemeenschap, is al volledig onder water gelopen. De meeste bewoners zijn in de vroege ochtend van 1 februari daarom al op de vlucht geslagen voor het water. Onder hen bevindt zich het jonge gezin van Adriaan en Maria van Alten-Hamelink.

Adriaan en zijn vrouw Maria wonen in 1953 met hun zoontjes in een kleine hoekwoning aan de Dijkzicht op Othene. Hun woning is een van de eerste waar het water op afstormt in de vroege ochtend. Dit beseffend slaan ze op de vlucht. Adriaan heeft in zijn armen zijn twee zoons waaronder Kootje van bijna 4 jaar, en zijn oudste zoon John. Het geweld van het water is groot. Zo groot dat de golven Kootje uit zijn armen slaan. Volgens het kind van een getuige drijft het jongetje hierna de brugstraat in die als een soort kanaal fungeert voor het water. Niet lang daarna wordt Kootje aan het einde van de straat gevonden door familie De Jonge en naar zijn familie gebracht. Helaas is hij niet meer in leven. Volgens de akte in het Zeeuws Archief overlijdt Kootje op 1 februari om 5 uur ‘s ochtends. Het gezin blijft gebroken achter en houden hem nog in hun armen. Kootje wordt drie dagen later begraven op Zaamslag. Het gezin gaat gebukt onder het verlies en zwijgt er, begrijpelijk, het liefst over. Adriaan van Alten sterft 8,5 jaar na zijn zoon in september 1961. Maria wordt 59 en overlijdt in 1985.
 
Wat nu nog te vinden is, is Kootjes naam op de lijst van slachtoffers van de watersnoodramp, het verslag van zijn begrafenis in de PZC van 5 februari 1953 en zijn graf op Zaamslag. Een graf met een kleine steen die, ondanks de zware tijden waarin weinig mensen toen een grafmonument konden betalen, nog altijd getuigt van het verlies van familie Van Alten. Nu voegen we hier een blog aan toe met zijn verhaal.

Dit verhaal hadden we niet kunnen schrijven zonder hulp van de kinderen van de broers van Kootje, waarvoor onze oprechte dank. Ook bedankt voor de foto van Kootje die we mochten gebruiken.